Th12
Tin nông nghiệp
RỆP SÁP TẤN CÔNG SẦU RIÊNG: TÁC HẠI NGHIÊM TRỌNG VÀ CÁCH XỬ LÝ TRƯỚC KHI QUÁ MUỘN
Rệp sáp (Planococcus sp.) là một loài rệp trong họ Pseudococcidae, chúng ký sinh trên các loài cây ăn trái, cây có múi cũng như các loại cây công nghiệp khác gây thiệt hại cho nông nghiệp, đặc biệt là cây sầu riêng. Chúng không chỉ gây thất thoát năng suất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thương phẩm và giá bán. Việc hiểu rõ đặc điểm sinh học, cơ chế gây hại và biện pháp quản lý là yếu tố then chốt để duy trì vườn cây khỏe mạnh, hạn chế tối đa tổn thất.
Ảnh: Rệp sáp (Nguồn: Internet)
Đặc điểm sinh học của rệp sáp
Rệp sáp thuộc bộ Cánh nửa (Hemiptera), cơ thể mềm, màu trắng đục hoặc hồng nhạt, được bao phủ bởi lớp sáp bột giúp chúng chống mất nước và kháng thuốc tương đối mạnh. Chúng thường cư trú ở các vị trí khuất như:
- Kẽ gai và cuống trái
- Trên trái
- Mặt dưới lá, kẽ nhánh
- Vùng rễ (một số loài rệp sáp đất)
Ảnh: Rệp sáp tấn công trái sầu riêng (Nguồn: Internet)
Rệp sáp sống theo quần thể, tăng mật độ nhanh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm hoặc vườn rậm rạp, tán không thông thoáng. Đặc biệt, rệp có mối quan hệ cộng sinh với kiến – kiến bảo vệ rệp và vận chuyển rệp sang các vị trí mới để khai thác nguồn nhựa cây.
Cơ chế gây hại của rệp sáp trên sầu riêng
Loài Planococcus sp. gây hại trực tiếp lên trái sầu riêng thông qua cơ chế chích hút nhựa:
– Gây hại trên lá và chồi non
Rệp chích hút nhựa ở mặt dưới lá, làm lá mất nước, héo nhẹ, giảm khả năng quang hợp.
Trên chồi non, rệp gây biến dạng, chồi kém phát triển hoặc chậm lớn.
– Giai đoạn phát triển của trái
Rệp bám vào cuống và vỏ trái để hút dịch cây. Trên trái non, mật độ rệp cao có thể làm trái ngừng phát triển, dị dạng hoặc rụng sớm.
Khi rệp tấn công ở giai đoạn trái lớn, trái vẫn lớn được nhưng giảm chất lượng.
– Điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển
Rệp bài tiết dịch ngọt giàu đường, là môi trường lý tưởng cho nấm bồ hóng (Capnodium sp.) phát triển.
Lớp nấm đen bao phủ vỏ trái làm:
- Giảm giá trị thương phẩm
- Ảnh hưởng khả năng quang hợp nếu xuất hiện trên lá
- Gây mất thẩm mỹ trầm trọng đối với trái xuất khẩu
– Lan truyền nhờ kiến
Trong dịch tiết của rệp chứa đường mật – là nguồn thức ăn ưa thích của kiến. Đổi lại, kiến sẽ di chuyển rệp từ cây này sang cây khác, từ chùm trái này sang chùm khác khi nguồn nhựa hiện tại đã cạn. Chính sự cộng sinh này khiến rệp sáp lan nhanh và khó kiểm soát nếu không quản lý kiến cùng lúc.
Dấu hiệu nhận biết rệp sáp trên sầu riêng
Bà con có thể quan sát các biểu hiện sau:
- Xuất hiện từng nhóm rệp màu trắng hoặc hồng bám trên cuống và kẽ trái
- Màng đen (nấm bồ hóng) phủ trên chùm trái hoặc lá
- Trái non rụng không rõ lý do
- Kiến hoạt động mạnh trên cây, di chuyển theo đường đi cố định
- Trái kém phát triển hoặc da trái sần
Điều kiện rệp sáp phát sinh và phát triển mạnh
Rệp sáp thường bộc phát khi:
- Vườn rậm rạp, độ ẩm cao, tán không thông thoáng
- Thừa đạm làm tán rậm, mô cây mềm dễ bị chích hút
- Có nhiều cây ký chủ trong vườn như mãng cầu, chôm chôm, sapoche…
- Vườn có mật số kiến cao, không được kiểm soát tốt
Biện pháp quản lý rệp sáp hại sầu riêng
Biện pháp canh tác phòng ngừa rệp sáp
- Tỉa cành tạo tán thông thoáng, giảm ẩm độ trong tán.
- Vệ sinh vườn thường xuyên, dọn cỏ quanh gốc.
- Tránh trồng xen các loại cây dễ nhiễm rệp như mãng cầu, chôm chôm.
- Cắt bỏ và tiêu hủy các trái bị nhiễm nặng để tránh lây lan.
Biện pháp sinh học
- Hạn chế lạm dụng thuốc phổ rộng để bảo tồn thiên địch.
Biện pháp hóa học
Khi mật độ rệp sáp vượt ngưỡng, có thể phun thuốc theo khuyến cáo:
Các hoạt chất thường cho hiệu quả cao với rệp sáp như: Buprofezin, Dinotefuran, Thiamethoxam, Spirotetramat, Pyriproxyfen, Imidacloprid, Dầu khoáng (Mineral oil)
Sản phẩm tham khảo:
Lưu ý khi phun:
- Phun thật kỹ vào chùm trái, kẽ trái – nơi rệp ẩn nấp.
- Kiểm soát kiến trước hoặc song song để ngăn rệp tái lan truyền.
- Luân phiên hoạt chất để hạn chế kháng thuốc.
————————–
THÔNG TIN LIÊN HỆ
- Fanpage facebook: Công ty Cổ phần Nông nghiệp Việt Farm – Vifaco
- Website: https://vifagroup.com/
- Hotline: 0931 063 638
