Trong canh tác sầu riêng, bệnh vàng lá thối rễ được xem là “nỗi ám ảnh” của nhà vườn. Đây không chỉ là một bệnh đơn lẻ mà là kết quả của sự tấn công tổng hợp từ nấm bệnh và tuyến trùng trong đất. Nếu không phát hiện sớm và xử lý đúng kỹ thuật, bệnh có thể khiến cây suy kiệt nhanh chóng, gây chết cây hàng loạt và thiệt hại kinh tế nghiêm trọng.

Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng

Việc nhận biết sớm các triệu chứng từ khi bệnh mới chớm nở là chìa khóa để cứu sống bộ rễ. Bệnh có thể gây hại trên cả vườn sầu riêng mới trồng lẫn vườn đã cho trái nhiều năm.

Triệu chứng trên lá và tán cây

• Giai đoạn nhẹ: Cây có biểu hiện ra đọt non chậm hoặc không ra đọt so với các cây bình thường trong vườn. Lá bắt đầu có hiện tượng hơi vàng, chóp lá bị cháy nhẹ.
• Giai đoạn nặng: Lá vàng bắt đầu lan từ các lá già phía dưới lên trên, sau đó rụng nhiều. Cây trở nên còi cọc, các nhánh non đầu cành bị rụng lá và khô chết. Nếu không can thiệp, toàn bộ tán lá sẽ chuyển màu đồng, rụng sạch và cây chết đứng.

Sầu riêng bị vàng lá

Triệu chứng dưới bộ rễ

Đây là nơi phản ánh chính xác tình trạng bệnh:

• Rễ cám: Bị thối đen, vỏ rễ dễ dàng bị tuột khỏi lõi gỗ khi dùng tay vuốt nhẹ.
• Rễ lớn: Khi bệnh tiến triển sâu, các rễ lớn thâm đen, khô lại và mất khả năng hấp thụ nước cũng như chất dinh dưỡng.
• Cổ rễ: Trong một số trường hợp, bệnh gây thối ngang cổ rễ, cắt đứt hoàn toàn đường vận chuyển nhựa, dẫn đến cây chết đột ngột.

Sầu riêng bị thối rễ

Nguyên nhân và Tác nhân gây bệnh

Bệnh vàng lá thối rễ là một tổ hợp bệnh phức tạp. Các tác nhân chính bao gồm:

• Nấm hại trong đất: Bao gồm Phytophthora sp., Fusarium sp., và Pythium sp. Trong đó, Phytophthora là tác nhân chính gây thối rễ trong môi trường ẩm ướt, còn Fusarium thường tấn công làm rễ non mất khả năng hút dinh dưỡng.
• Tuyến trùng hại rễ: Tuyến trùng chích hút tạo ra các vết thương cơ giới, nốt sưng hoặc u cục trên rễ. Đây chính là “cửa ngõ” thuận lợi để nấm bệnh xâm nhập và tấn công mạnh mẽ hơn.

Điều kiện thuận lợi để bệnh bùng phát

Hiểu rõ các yếu tố môi trường sẽ giúp bà con chủ động hơn trong việc phòng ngừa:

• Canh tác trên nền đất cũ: Nhiều vườn sầu riêng được trồng lại trên nền đất cũ nhưng không được xử lý đất kỹ lưỡng, khiến nấm bệnh và tuyến trùng còn sót lại tiếp tục phát triển.
• Quản lý nguồn nước kém: Vườn thoát nước kém, bị ngập úng trong mùa mưa là điều kiện lý tưởng cho nấm Phytophthora. Loại nấm này có động bào tử có roi, có khả năng bơi trong nước để tìm đến rễ cây.
• Mất cân bằng sinh học: Việc lạm dụng phân bón hóa học trong thời gian dài khiến đất bị chua (pH < 5), đất bị dẽ chặt, thiếu oxy và nghèo nàn vi sinh vật có lợi.
• Vệ sinh vườn kém: Tàn dư thực vật nhiễm bệnh không được tiêu hủy, bỏ lại mương vườn làm lây lan nguồn bệnh qua dòng chảy nước tưới.

Giải pháp phòng ngừa bệnh chủ động qua biện pháp canh tác

• “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” luôn là nguyên tắc vàng. Bà con cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

Biện pháp	Chi tiết thực hiện
Xử lý đất	Thu gom và tiêu hủy gốc bệnh cũ. Vun mô cao, đánh rãnh thoát nước sâu để tránh ngập úng cục bộ.
Cân bằng pH	Định kỳ bón vôi để duy trì pH đất từ 5.5 – 6.5. Đây là ngưỡng pH giúp hạn chế nấm bệnh và giúp rễ phát triển tốt.
Phân bón	Ưu tiên bón lót phân chuồng ủ hoai mục bằng nấm Trichoderma. Hạn chế bón thừa phân đạm.
Cỏ che phủ	Duy trì lớp cỏ hợp lý trên mặt đất để giữ ẩm mùa nắng, chống xói mòn mùa mưa và giúp đất thông thoáng.

Điều trị và phục hồi cây sầu riêng bị vàng lá thối rễ

Bước 1: Xử lý kỹ thuật

• Cắt tỉa những cành bị khô chết để giảm bớt sự thoát hơi nước.
• Kiểm tra và khơi thông hệ thống thoát nước, tuyệt đối không để nước đọng quanh gốc.

Bước 2: Biện pháp hóa học

• Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có chứa các hoạt chất chuyên trị nấm đất:
• Metalaxyl-M, Fosetyl-Al, Propamocarb: Tác động lưu dẫn mạnh, đặc trị nấm Phytophthora.
• Azoxystrobin, Captan: Phổ tác động rộng, kiểm soát nấm Fusarium và ngăn chặn vết bệnh lan rộng.
• Cymoxanil + Cyazofamid: Hỗ trợ tạo lớp màng bảo vệ rễ non mới hình thành.
• Lưu ý: Khi tưới thuốc, nên tưới đẫm vùng rễ theo hình chiếu tán lá và tưới nhắc lại sau 7-10 ngày để đạt hiệu quả cao nhất.

Sản phẩm tham khảo: ZAMIL 722SL

Bước 3: Phục hồi bộ lá

• Sau khi đã khống chế được nấm bệnh (khoảng 15-20 ngày sau khi tưới thuốc):
• Bổ sung các chế phẩm vi sinh chứa Trichoderma spp. hoặc Bacillus subtilis để tái thiết lập hệ vi sinh có lợi.
• Sử dụng các dòng phân bón lá giàu Magie (Mg), Kẽm (Zn) và Axit Humic để kích thích cây ra rễ mới và tăng cường diệp lục cho lá.

Sản phẩm tham khảo: TRICHODERMA , Mg-B-Zn

Kết luận

Bệnh vàng lá thối rễ trên sầu riêng đòi hỏi sự can thiệp kịp thời và đúng phương pháp. Việc kết hợp chặt chẽ giữa xử lý thuốc đặc trị để diệt nấm và cải tạo hệ vi sinh đất là chìa khóa then chốt. Thực hiện tốt quy trình phòng ngừa từ khâu canh tác sẽ giúp cây phục hồi nhanh, duy trì sức khỏe bộ rễ và đảm bảo năng suất ổn định cho vườn cây.

———————————————————–

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Fanpage: Công ty Cổ phần Nông nghiệp Việt Farm – Vifaco
Website: vifagroup.com
Hotline: 0931 063 638