Bệnh thán thư trên bông sầu riêng do nấm Colletotrichum spp. gây ra, thường xuất hiện vào lúc thời tiết mưa nắng thất thường hoặc sương muối. Nấm tấn công làm thối nụ, khô cuống và rụng bông hàng loạt từ giai đoạn mắt cua đến xả nhụy. Để phòng trị hiệu quả, cần kết hợp tỉa dọn vườn thông thoáng, bổ sung đầy đủ trung – vi lượng và phun luân phiên các hoạt chất phòng ngừa bệnh từ sớm như: Prochloraz, Azoxystrobin, Difenoconazole hoặc Propineb,…

Canh tác sầu riêng những năm gần đây có xu hướng xử lý nghịch vụ ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, mùa nghịch cũng là thời điểm cây sầu riêng phải đối mặt với hàng loạt dịch hại nguy hiểm, điển hình là bệnh thán thư trên bông sầu riêng vì thời tiết thường bất lợi, mưa nắng thất thường và sương muối kéo dài.

Giai đoạn cây ra hoa, xả nhụy là thời điểm mẫn cảm nhất. Nếu không chủ động phát hiện và can thiệp kịp thời, bệnh thán thư có thể làm khô bông, thối nụ, gây rụng hoa hàng loạt và khiến vụ mùa thất thu nghiêm trọng. Dưới đây là tổng hợp chi tiết từ nguyên nhân, biểu hiện cho đến giải pháp quản lý hiệu quả cho bà con.

Bệnh thán thư trên bông sầu riêng và tác hại nghiêm trọng

Bệnh thán thư trên bông sầu riêng là bệnh nhiễm nấm phổ biến xuất hiện ở hầu hết các vùng trồng sầu riêng trọng điểm như Miền Tây, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Bệnh phát sinh, lây lan cực kỳ nhanh từ giai đoạn sầu riêng ra mắt cua, vươn nụ cho đến tận khi xả nhụy.

Tác hại

• Rụng bông hàng loạt: Nấm bệnh tấn công làm khô cuống, rụng nụ hoa, giảm mật độ bông trên chùm.
• Giảm tỷ lệ đậu trái: Hoa bị thán thư tấn công thường không hoàn thiện quá trình thụ phấn, làm trái non mới đậu dễ bị biến dạng, rụng sớm.

Triệu chứng nhận biết bệnh thán thư trên bông sầu riêng

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu ban đầu của bệnh thán thư trên bông sầu riêng đóng vai trò quyết định đến hiệu quả dập dịch.

• Giai đoạn mắt cua và nụ nhỏ: Trên vỏ nụ hoa xuất hiện các đốm nhỏ màu nâu đậm hoặc hơi đen. Khi gặp độ ẩm cao, các đốm này lan rộng nhanh chóng, làm nụ hoa bị thối đen, khô héo và không thể phát triển.

• Giai đoạn cánh hoa và nhụy: Cánh hoa xuất hiện các vệt thâm quầng như bị bỏng nước. Khi hoa xả nhụy, nấm bệnh làm thối đen bao phấn và vòi nhụy, khiến hoa rụng ngắt trước khi đậu trái.

Biểu hiện bệnh thán thư trên bông sầu riêng ở phần cuống hoa

• Vết bệnh xuất hiện trên cuống bông ban đầu là những vệt màu nâu sáng, sau đó chuyển sang màu nâu sẫm hoặc đen thắt lại.
• Vị trí cuống bị nấm tấn công trở nên dòn gãy, khiến chùm bông không nhận đủ dinh dưỡng, teo dần và rụng hàng loạt.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh thán thư trên bông sầu riêng

Nguyên nhân phát sinh

Tác nhân chính gây ra bệnh thán thư trên bông sầu riêng là nấm Colletotrichum gloeosporioides (hoặc các loài thuộc chi Colletotrichum). Bào tử nấm có khả năng lưu tồn rất lâu trên tàn dư thực vật, cành khô, lá bệnh cũ trong vườn hoặc bám trên vỏ cây.

Điều kiện phát sinh bệnh thán thư trên bông sầu riêng

• Thời tiết thất thường: Môi trường ẩm ướt, sương mù nhiều vào buổi sáng, kết hợp mưa rào ẩm đợt làm chùm bông luôn trong trạng thái đọng nước – điều kiện lý tưởng cho bào tử nấm nảy mầm.
• Tán cây rậm rạp: Vườn sầu riêng không được tỉa cành thoáng, thiếu ánh nắng chiếu vào bên trong chùm bông sẽ tạo độ ẩm cục bộ cao, làm nấm lây lan từ lá sang bông.
• Mất cân đối dinh dưỡng: Cây bị bón thừa đạm (N) làm mô tế bào bông mềm, mỏng, thiếu Canxi (Ca) và Bo (B) làm cuống bông yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm xuyên thấu mô tế bào.
• Lây lan tự nhiên: Bào tử nấm di chuyển nhờ hạt mưa, gió, hoặc do quá trình thao tác kỹ thuật (tiễn bông, thụ phấn bổ sung) làm lây từ chùm hoa bệnh sang chùm hoa khỏe.

Biện pháp canh tác phòng ngừa bệnh thán thư hại bông sầu riêng

Để hạn chế sự xuất hiện của bệnh thán thư hại bông sầu riêng, đặc biệt là trong giai đoạn xử lý nghịch vụ áp lực bệnh cao, bà con cần thực hiện đồng bộ các kỹ thuật canh tác sau:

Vệ sinh vườn và tỉa bông định kỳ

Tỉa dọn cành khô, cành sâu bệnh bên trong thân trước khi làm bông để vườn thông thoáng, đón ánh nắng. Khi cây ra hoa, tiến hành tỉa bớt các chùm bông dày, chùm bông yếu hoặc mọc ở đầu cành; vừa giúp cây tập trung nuôi chùm bông khỏe, vừa tránh tạo độ ẩm ứ đọng giữa các chùm hoa gây phát sinh nấm bệnh.

Chế độ dinh dưỡng cân đối

• Hạn chế bón thừa đạm: Giảm tối đa việc sử dụng phân bón lá hoặc bón gốc có hàm lượng đạm cao trong suốt thời gian cây mang bông.
• Bổ sung Canxi – Bo và Kẽm: Phun định kỳ phân bón lá chứa Canxi, Bo và Kẽm ở các thời điểm: khi mắt cua sáng, nụ hoa phát triển và trước xả nhụy 7–10 ngày. Canxi-Bo giúp vách tế bào cuống bông dai chắc, hạn chế sự tấn công của nấm và chống rụng bông sinh lý.
• Quản lý tưới nước: Duy trì độ ẩm đất ổn định, tránh để đất quá khô rồi tưới dốc nước đột ngột gây sốc nhiệt và nứt cuống bông.

Hoạt chất phòng ngừa và điều trị bệnh thán thư trên bông sầu riêng 

Nhóm hoạt chất phòng ngừa 

Các hoạt chất tiếp xúc có phổ rộng, giúp tạo lớp màng bảo vệ bên ngoài nụ hoa, ngăn chặn bào tử nấm nảy mầm từ sớm:

• Mancozeb: Hoạt chất phòng bệnh phổ rộng, giúp áo một lớp màng bảo vệ bên ngoài bông.
• Propineb: Cung cấp Kẽm (Zn++) tinh khiết, giúp xanh lá, cứng cuống và tăng sức chống chịu thời tiết bất lợi.
• Chlorothalonil: Khả năng bám dính tốt, chống rửa trôi cao trong điều kiện thời tiết mưa nhiều của mùa nghịch.

Nhóm hoạt chất đặc trị 

Khi vết bệnh đã xuất hiện hoặc trong điều kiện áp lực bệnh cao (mưa dầm, sương muối), cần sử dụng các hoạt chất có tính nội hấp, lưu dẫn mạnh để tiêu diệt tận gốc sợi nấm:

• Prochloraz: Hoạt chất thuộc nhóm Imidazole có khả năng tiếp xúc và lưu dẫn cục bộ, chuyên trị nấm Colletotrichum. Prochloraz giúp cô lập vết bệnh nhanh, làm khô vết thâm đen trên cuống và nụ mà vẫn đảm bảo độ an toàn cao, không lo gây cháy bông hay rụng bông.
• Azoxystrobin/Difenoconazole: Sự kết hợp hoàn hảo giữa hoạt chất diệt nấm phổ rộng và lưu dẫn mạnh, mát bông, vừa trị bệnh vừa giúp dưỡng xanh cuống bông. Nhóm này rất an toàn cho mầm hoa và hạt phấn nếu dùng đúng nồng độ khuyến cáo
• Hexaconazole: Hỗ trợ chặn đứng sự phát triển của mầm nấm, làm khô vết bệnh nhanh chóng.
• Tebuconazole / Pyraclostrobin: Hoạt chất thế hệ mới lưu dẫn hai chiều, trị triệt để vết thán thư khô đen trên cuống và nụ.

Lưu ý: Nếu dùng dòng Hexaconazole/Tebuconazole liều cao hoặc phun lặp lại quá dày có thể gây ức chế sinh trưởng, làm bông chậm lớn hoặc nóng bông. Cần tuân thủ đúng liều lượng khuyến cáo.

Lưu ý quan trọng khi phun thuốc trị bệnh thán thư trên bông sầu riêng

• Tránh phun trực tiếp vào lúc hoa đang xả nhụy rộ: Nếu bắt buộc phải phun trong giai đoạn xả nhụy do áp lực bệnh quá cao, nên phun vào chiều mát, chọn dạng thuốc SC/WG và phun lướt nhẹ ngoài tán.
• Phun đúng thời điểm: Ưu tiên phun ngừa vào các mốc quan trọng: khi mắt cua ra 2-3cm, trước khi hoa nở 5-7 ngày và sau khi hoàn thành xả nhụy.
• Luân phiên hoạt chất: Không sử dụng duy nhất một hoạt chất cho nhiều lần phun liên tiếp để tránh hiện tượng nấm bộc phát tính kháng thuốc.

Kết luận

Bệnh thán thư trên bông sầu riêng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu bà con chủ động nắm vững quy trình từ vệ sinh vườn, tỉa bông, bón phân cân đối cho đến việc sử dụng đúng các hoạt chất đặc trị an toàn. Giữ vững chùm bông khỏe mạnh, không bị nấm bệnh tấn công chính là tiền đề quan trọng nhất giúp bảo vệ trái non và ổn định năng suất vườn sầu riêng.

———————————————————–

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Fanpage: Công ty Cổ phần Nông nghiệp Việt Farm – Vifaco
Website: vifagroup.com
Hotline: 0933 116 176